Ciekawostki

783 lata temu Toruń otrzymał prawa miejskie. Jak do tego doszło?

Piękny toruński gród istnieje od prawie 800 lat (fot. Krzysztof Maliszewski/Chillitoruń.pl)
783 lata temu Toruń otrzymał prawa miejskie. Jak do tego doszło?
Mateusz Bąk
REAKCJE

28 grudnia 1233 roku Toruń – pierwszy krzyżacki gród w Polsce – otrzymał prawa miejskie. Tym samym rozpoczęła się historii miasta, które odegrało wielką rolę w dziejach Pomorza, Polski i całej Europy środkowo-wschodniej

Choć ślady pierwszych ludzi żyjących na terenie dzisiejszego Torunia sięgają tysięcy lat wstecz, początek miastu, jako jednostki administracyjnej, wspólnoty wielu ludzi i świetnie zorganizowanej zabudowy dali Krzyżacy. Toruń powstał na prawie niemieckim i do połowy XV wieku należał do Zakonu Krzyżackiego.

Początki osadnictwa   

Jeszcze przed przybyciem Krzyżaków i nadaniem miastu przywileju lokacyjnego, na terenie Torunia mieszkali ludzie, a dowodem tego są ślady zabudowań. Badania wykopaliskowe wykazały, że Zamek Krzyżacki został wybudowany na terenie osady prasłowiańskiej, a więc jeszcze przed XIII wiekiem istniał tu gród. Do Polski Krzyżaków sprowadził Konrad Mazowiecki. Polski książę ofiarując im ziemie chełmińską, wiązał nadzieje powstrzymania najazdów Prusów, objęcia nadbałtyckich terenów i zwalczenia na nich pogaństwa. Poza tym Zakon chciał stworzyć własne państwo w Europie, a nieudana próba na Węgrzech tylko zachęciła do wędrówki na północ. Przybycie do Torunia Krzyżaków datuje się na rok 1230, kiedy to grupa pięciu zakonnych, na czele z Hermanem von Balkiem, ulokowała się na lewym brzegu Wisły, zajmując darowany przez Konrada Mazowieckiego zamek w Nieszawie. W następnym roku Krzyżacy przeprawili się na prawy brzeg Wisły i założyli gród. Tak rozpoczęła się historia Torunia.

Przełomowy dokument  

28 grudnia 1233 roku Wielki Mistrz Zakonu Krzyżackiego Herman von Salza i jego namiestnik, pruski mistrz krajowy Herman von Balk wydali przywilej lokacyjny, na mocy którego Toruń otrzymał prawa miejskie. Co ciekawe, sam dokument został zniszczony w pożarze, dlatego w 1251 roku nowe terytorium miasta spisano w odnowionym przywileju chełmińskim. Wtedy jeszcze dotyczył on tylko Starego Miasta. Drugiej osadzie – Nowemu Miastu prawa miejskie nadano w 1264 roku.

Toruń podobnie jak inne osady typu Chełmno, Grudziądz, Brodnica czy Gdańsk, został założony na prawie chełmińskim. Wzorowane ono było na prawie miejskim Magdeburga i stało się wzorem dla lokacji miast w Prusach, na Pomorzu, Mazowszu, Warmii i Podlasiu. To własnie Toruń był na tych ziemiach prekursorem władzy samorządowej i najważniejszym ośrodkiem kształtowania poczucia tożsamości stanowej mieszczaństwa.

Co warte dodania, dokument nie dotyczył tylko spraw miejskich, a wykraczał poza ramy aktu lokacyjnego, ustanawiając prawa dla całego państwa. Zawarte w nim przepisy dotyczące choćby monet, zwolnień celnych, wolnego targu czy dziedziczenia majątków obowiązywały na terenie całego kraju. Przywilej regulował kwestie społeczne, gospodarcze i polityczne rozwijającego się chrześcijańskiego państwa krzyżackiego. Dokument ten okazał się podstawowym warunkiem rozkwitu rzemiosła, handlu, architektury, a także niezależności gospodarczej i sądowniczej w polskich miastach założonych przez Krzyżaków.

zw_lokacyjny

Jeden z najważniejszych dokumentów w historii naszego miasta (fot. archiwum)

O znaczeniu Krzyżaków dla rozwoju Torunia przypomina choćby sama architektura. Nasze miasto jest bogate w wiele zabytków najwyższej klasy. Do dziś budzą podziw świetnie zachowane gotyckie kościoły oraz liczne przylegające do siebie barwne kamienice. Przechadzając się po klimatycznych zakątkach starówki, dostrzegamy wspaniałą architekturę, która de facto do dziś jest wizytówką naszego miasta.

KOMENTARZE

REKLAMA
Ciekawostki
Mateusz Bąk
@bak_mateusz

Redaktor działu sport, news i kultura. Ukryty w cieniu potrafi nadzwyczaj niespodziewanie zaatakować i przedstawia najszybszy tekst w mieście. Zajmuje się głównie koszykówką i siatkówką, nie stroni również od wnikliwych reportaży i historycznych ciekawostek

Więcej w dziale Ciekawostki

ransomware-2321665_1280

Uwaga na podejrzane linki na Messengerze!

Krystian Mekka17 sierpnia 2017
Perseiid

Wkrótce noc „spadających gwiazd” – zbliża się maksimum Perseidów

Jakub Strzelka9 sierpnia 2017
1280px-Picture_of_Europe_for_July_1772

Tragiczne początki rozbiorów w Toruniu – lektura na 5 sierpnia

Jakub Strzelka5 sierpnia 2017
800px-Kopiec10_DSC1543 (1)

Skąd się wzięła słynna „Kotwica”? Stwórz ją razem z Lex Lupus

Mateusz Bąk1 sierpnia 2017
mars-1326108_960_720

Z Torunia na Marsa – przed nami Polska Symulowana Misja Marsjańska

Mateusz Bąk25 lipca 2017
Czy pomysł Francuzów może stać się konkurencją dla Netflixa? (fot. Youtube)

Znana sieć komórkowa rusza z nową ofertą. Będzie produkować filmy!

Aleksy Kiełbasa18 lipca 2017
McDonald's_Białołęka

Jak wyprosić nietrzeźwą osobę z restauracji? McDonald’s zrobił to w dość niespodziewany sposób

Aleksy Kiełbasa17 lipca 2017
DSC_2090

Tumult toruński, który okazał się pretekstem do antypolskiej kampanii

Krystian Mekka16 lipca 2017
1024px-E_papieros_ego_PL

Nowelizacja ustawy o akcyzie – wyrok śmierci dla małych firm z branży?

Krystian Mekka13 lipca 2017
Serwis ChilliTorun.pl to zespół ambitnych dziennikarzy, pragnących rozwijać swoje skrzydła. Najwyższym wynagrodzeniem dla nas jest uznanie społeczeństwa, dzięki któremu mamy możliwość tworzenia jednego z bardzo niewielu niezależnych źródeł informacji, które jest dostępne dla każdego.

ChilliToruń.pl © 2017. Kopiowanie treści bez zgody wydawcy zabronione.
Podstawa prawna: art. 25 ust. 1 pkt 1 b ustawy z dnia 4 lutego 1994 r. o prawie autorskim i prawach pokrewnych.
Wydawcą portalu jest Czyli Media Sp. z o. o. - NIP: 9562324209, REGON: 366968790