fbpx
Ciekawostki

Minęły 163 lata od odsłonięcia pomnika Mikołaja Kopernika – poznaj 10 FAKTÓW z historii legendarnego dzieła

Pomnik Mikołaja Kopernika to symbol Torunia (fot. Wikipedia)
Minęły 163 lata od odsłonięcia pomnika Mikołaja Kopernika – poznaj 10 FAKTÓW z historii legendarnego dzieła
Mateusz Bąk
REAKCJE

25 października 1853 w sercu toruńskiej Starówki odsłonięto pomnik Mikołaja Kopernika. Choć stoi tam zaledwie od 163 lat, wydaje się, jakby od zawsze był wpisany w panoramę naszego miasta. To najbardziej popularne miejsce spotkań torunian oraz turystów, najczęściej fotografowany obiekt i jeden z najważniejszych symboli Torunia. Poznajcie 10 faktów z historii tego dzieła 

1. Popiersie z Krakowa

Jako pierwszy z propozycją wzniesienia pomnika Kopernikowi wyszedł w 1765 roku książę Józef Aleksander Jabłonowski. Rok później utworzone przez krakowskiego rzeźbiarza Wojciecha Rojowskiego popiersie nie zyskało aprobaty rady miejskiej i trafiło do piwnicy Ratusza. Ostatecznie dzięki księdzu Stanisławowi Staszicowi dzieło znalazło się w kościele św. Janów.

2. Idea Staszica

Kolejnym inicjatorem utworzenia w Toruniu pomnika słynnego astronoma był Stanisław Staszic. W 1807 roku na mocy Traktatu z Tylży utworzono Księstwo Warszawskie, w skład którego wszedł także Toruń. Dwa lata później do Grodu Kopernika z obleganej przez Austriaków Warszawy przeniosła się Rada Stanu Księstwa Warszawskiego. Stojący na jej czele Staszic był inicjatorem wystawienia pomnika i pod jego budowę dokonał wmurowania kamienia węgielnego. Pomysł nie doczekał się realizacji. Jak dobrze wiemy Księstwo Warszawskie szybko przestało istnieć, a Toruń powrócił pod panowanie pruskie.

3. Dzieło Niemców

Pomnik ostatecznie powstał przy nakładzie sił niemieckich. Pomysł wysunęło niemieckie Kopernikańskie Towarzystwo Przyjaciół Nauk i Sztuk. Dzieło wykonał berliński rzeźbiarz Fryderyk Chrystian Tieck. Był to jeden z najwcześniejszych pomników Kopernika w Polsce i na świecie.

4. Niejedna zasługa

Pod cokołem pomnika znajduje się dodatkowy mały element, jaki stanowi studzienka z delfinem wypluwającym wodę. Wbrew pozorom nie została postawiona, by wzbogacić nieco strukturę pomnika, lecz dla upamiętnienia założonego przez Kopernika pierwszego toruńskiego wodociągu.

5. Spóźnione odsłonięcie

Zgodnie z planami, odsłonięcie pomnika miało mieć miejsce w 300. rocznicę śmierci Mikołaja Kopernika w 1843 roku. Plany pokrzyżowały problemy finansowe i konflikt władz miejskich z artystą, który podupadł na zdrowiu i zmarł w 1851 roku po wykonaniu gipsowego modelu. Ostatecznie monument udało się odlać i przetransportować z Berlina do Torunia dopiero w 1852 roku.

Pomnik Kopernika na jednej z niemieckich pocztówek z początku XX wieku (fot. Wikipedia)

Pomnik Kopernika na jednej z niemieckich pocztówek z początku XX wieku (fot. Wikipedia)

6. Uroczystość owiana tajemnicą

Uroczyste odsłonięcie miało miejsce 25 października 1853 roku. O samej uroczystości wiadomo niewiele, nie zachowały się z niej prawdopodobnie żadne fotografie. Mistrzem ceremonii był burmistrz Torunia Theodor Körner.

7. Niemałe koszty

Ponad dwumetrowy pomnik odlano z brązu, co wiązało się ze sporymi kosztami. Duża zasługa w uzbieraniu odpowiedniej kwoty leży po stronie ówczesnego króla Prus – Fryderyka Wilhelma IV, który znacznie przychylniej niż jego ojciec odnosił się do pamięci o Mikołaju Koperniku. Na cel przeznaczył 3,466 pruskich talarów. Wspólnie z władzami miasta ostatecznie pokrył 2/3 kosztów, wynoszących 10,449 talarów. Pozostała część pochodziła ze zbiórek pieniężnych prowadzonych w całych Prusach.

8. Nienaruszony przez ponad wiek

Pomnik Mikołaja Kopernika miał bardzo spokojne dzieje. Miasto w późniejszych okresach nie stało się widownią żadnych działań wojennych, również nie zagrażały mu żadne poważniejsze uszkodzenia. Mimo upływu lat i zmian politycznych nie dochodziło na nim do poważniejszych zmian. W okresie międzywojennym usunięto za to wchodzącą w jego skład kamienną studzienkę. Było to spowodowane budową torów tramwajowych, przechodzących obok pomnika.

9. Renowacja

Największy remont pomnika miał miejsce w 2003 roku w związku z 150 rocznicą jego odsłonięcia. Ponownie wybudowano kamienną studzienkę z brązową paszczą delfina i półkolistym rezerwuarem, a sam monument oczyszczono.

10. Młody astronom z wąsem

Chrystian Tieck wyrzeźbił młodą postać astronoma, ubraną w profesorską togę, w lewej ręce trzymającą astrolabium, a prawą ręką wskazującą na niebo, a właściwie kosmos. Jak odkryto dopiero w 2003 roku, młody Kopernik miał wąsy. Widać je jedynie z bliska. Odkrycia dokonano podczas gruntownej renowacji.

Ciekawostki
Mateusz Bąk
@bak_mateusz

Redaktor działu sport, news i kultura. Ukryty w cieniu potrafi nadzwyczaj niespodziewanie zaatakować i przedstawia najszybszy tekst w mieście. Zajmuje się głównie koszykówką i siatkówką, nie stroni również od wnikliwych reportaży i historycznych ciekawostek

Więcej w dziale Ciekawostki

Beztytułu

Odkryto pierwszą lokalizację Torunia!

Mateusz Bąk26 października 2018
Wybory samorządowe - urna i tekst

Czego jeszcze nie wiesz o wyborach samorządowych 2018?

Redakcja ChilliTorun.pl18 października 2018
midatech cont zew węże przemysłowe2 - chillitorun

Doskonałość węży dla przemysłu to zasługa odpowiednio dobranych materiałów

Redakcja ChilliTorun.pl2 października 2018
zaplecze graficzne cont zew projektowanie etykiet - chillitorun

Dobra etykieta sprzeda Twój produkt. Pod warunkiem, że stworzy ją specjalista

Redakcja ChilliTorun.pl25 września 2018
DIL14_IC_HCF4093

Impulsowy zasilacz LED – działanie

Redakcja ChilliTorun.pl3 września 2018
komes cont zew analiza modalna2 - chillitorun

Niemal wszystko drga. Trzeba więc bardzo dokładnie zbadać w jaki sposób

Redakcja ChilliTorun.pl28 sierpnia 2018
2.cezasglob.pl cont ZEW - chillitorun

Szkolna biblioteka, w której uczniowie będą chcieli przebywać. Krótki poradnik, jak urządzić perfekcyjne wnętrze

Redakcja ChilliTorun.pl28 sierpnia 2018

Jakie perfumy powinieneś używać na letnie wakacje

Redakcja ChilliTorun.pl21 sierpnia 2018
20180713_152416

Rowerem z Torunia do Hiszpanii – Tomasz Juźków o swojej podróży życia

Mateusz Bąk19 sierpnia 2018